Już 16 milionów Polaków rozliczyło się z podatku, dołącz do nich!

Program PITy 2016

Samozatrudnienie w świetle przepisów PIT


Samozatrudnienie jest pojęciem istotnym dla polskiej gospodarki. W takiej formie pracuje w naszym kraju wiele osób, odprowadzając przy okazji regularnie podatki PIT do urzędu skarbowego. Przepisy podatkowe nie wskazują, czym właściwie jest owe samozatrudnienie i jak osoba wykonująca w ten sposób pracę może rozliczyć się z fiskusem z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zapraszamy do lektury naszego poradnika, który podejmuje kwestię samozatrudnienia w kontekście przepisów ustawy o PIT.

 

Pojęcie samozatrudnienia w świetle obowiązującego prawa

Samozatrudnienie to termin, który wykorzystywany jest w języku potocznym, nie ma go zaś stricte w przepisach. Przestał obowiązywać w roku 2013, ale to nie przeszkadza wielu Polakom, w tym również politykom i biznesmenom w wykorzystywaniu go na co dzień.

Najprościej rzecz ujmując, można powiedzieć, że samozatrudnienie oznacza prowadzenie przez daną osobę fizyczną jednoosobowej działalności gospodarczej. Działalność ta prowadzona jest samodzielnie, we własnym imieniu i na własny rachunek. Samozatrudnionym jest przedsiębiorca, który wykonuje pewną pracę na swój rachunek, ale i ponosząc z tego tytułu określony poziom ryzyka. Taki przedsiębiorca rejestruje działalność, której nazwa powinna zawierać jego imię i nazwisko.

W niektórych przypadkach samozatrudnienie może obejmować bycie przedstawicielem handlowym, który reprezentuje określoną markę produktów lub usług. Wówczas osoba samozatrudniona podejmuje na podstawie określonej umowy współpracę z inną marką i staje się jej przedstawicielem handlowym. Ma ona wówczas obowiązek wzięcia na siebie odpowiedzialności za:

  • prawidłowość podejmowanych działań,
  • terminowość realizacji zlecenia,
  • powstawanie ewentualnych błędów w toku wykonywania pracy,
  • niezgodność działania z uprzednio podpisaną umową.

Samozatrudniony jest odpowiedzialny za swoją pracę wobec klientów, kontrahentów, współpracowników i wobec organów państwowych. Jeśli chodzi o kontakty z fiskusem, samozatrudniony powinien wywiązywać się ze swoich obowiązków podatkowych, co rozumiane jest jako składanie regularnie deklaracji podatkowych i odprowadzanie na konto urzędu skarbowego podatku dochodowego od osób fizycznych.

Jakie podatki płaci samozatrudniony?

Samozatrudniony, czyli osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, jest przez fiskusa traktowany tak jak każdy inny przedsiębiorca, czyli płatnik podatku dochodowego. Dlatego taki podatnik będzie musiał odprowadzać na rzecz fiskusa co miesiąc lub co kwartał zaliczki na podatek dochodowy PIT. Podatnik musi też rozliczyć się po zakończeniu roku podatkowego z fiskusem, za pomocą prawidłowego zeznania PIT. O właściwym formularzu i wysokości płaconego podatku dochodowego od osób fizycznych decydować będzie wybrana przez osobę samozatrudnioną metoda opodatkowania podatkiem PIT. Może ona wybierać spośród czterech różnych możliwości:

  • opodatkowanie na zasadach ogólnych, według dwustopniowej, progresywnej skali podatkowej - 18 i 32 proc.,
  • opodatkowanie podatkiem liniowym - 19 proc.,
  • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych,
  • karta podatkowa.

Roczne deklaracje podatkowe PIT analogicznie będą przy tym składane na drukach:

  • PIT-36, dla skali podatkowej,
  • PIT-36L dla podatku liniowego,
  • PIT-28 dla ryczałtu ewidencjonowanego,
  • PIT-16A dla karty podatkowej.

Jeśli wybór samozatrudnionego padnie na skalę podatkową, będzie płacił podatek według stawki 18 proc. lub 32 proc., w zależności od wysokości dochodu, który jest podstawą opodatkowania przy tej metodzie. Dochód rozumiany jest jako różnica pomiędzy przychodem, a kosztem jego uzyskania, czyli kosztem podatkowym. Powyżej granicy dochodu 85 528 zł od nadwyżki podatnik płaci 32 proc. podatku dochodowego od osób fizycznych. Wybór skali podatkowej pociąga za sobą konieczność składania rozliczenia podatkowego PIT na druku PIT-36 w terminie do 30 kwietnia kolejnego roku podatkowego. W przypadku tego formularza podatnik może rozliczać się na preferencyjnych zasadach: wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Może też zastosować liczne ulgi podatkowe oraz w wielu razach kwotę wolną od podatku, której wysokość uzależniona jest od kwoty dochodu podatnika.

Alternatywą dla opodatkowania osoby samozatrudnionej i jej dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej będzie podatek liniowy. Opłaca się go zawsze w stałej stawce w wysokości 19 proc. kwoty dochodu podatnika, niezależnie od jego wysokości. Będzie to atrakcyjna forma opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych dla tych przedsiębiorców, którzy uzyskują wysokie zyski z prowadzonej działalności. W tym przypadku roczne zeznanie podatkowe przedsiębiorca składa w urzędzie skarbowym do 30 kwietnia kolejnego roku podatkowe przy wykorzystaniu formularza PIT-36L.

Dwie ostatnie metody opodatkowania są prostymi, zryczałtowanymi formami odprowadzania podatku PIT do urzędu skarbowego. Osoba zatrudniona może rozliczać się na zasadach właściwych dla ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub karty podatkowej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest formą opodatkowania, przy której podatek dochodowy opłacany jest od podstawy stanowiącej sumę obrotów przedsiębiorcy. Przychód nie podlega przy tym pomniejszeniu o koszty jego uzyskania. Nie jest wymagane przy tym prowadzenia ewidencji księgowej, a jedynie rejestru sprzedaży.

Korzystną formą opodatkowania może być karta podatkowa, polecana przede wszystkim dla działalności usługowej i wytwórczej oraz dla świadczenia pracy przy wykonywaniu wolnych zawodów. Karta podatkowa jest ryczałtową formą opodatkowania działalności. Roczne zeznanie podatkowe jest tu składane do końca stycznia kolejnego roku podatkowego na formularzu PIT-16A. Podatek dochodowy nie jest tu naliczany od dochodów czy przychodów, ale ma stałą wartość określoną przez naczelnika urzędu skarbowego.