Już 16 milionów Polaków rozliczyło się z podatku, dołącz do nich!

Program PITy 2017

Opodatkowanie zachowku w rocznej deklaracji PIT


Zachowek jest formą zabezpieczenia interesów spadkobierców. Takie narzędzie prawne zostało powołane przez ustawodawcę po to, by chronić przywileje podatników należących do tak zwanej pierwszej grupy podatkowej.

 

Dziedziczenie majątku po osobie zmarłej może nastąpić w dwojaki sposób:

  • dziedziczenie ustawowe ;
  • dziedziczenie na drodze testamentu będącego ostatnią wolą osoby zmarłej.

Jeśli masa spadkowa nie jest rozdysponowana w formie dziedziczenia ustawowego, a mamy do czynienia z testamentem, może dojść do pominięcia zabezpieczenia interesów nominalnych spadkobierców. Możliwość ubiegania się o wypłacenie zadatku jest często jedyną podstawą prawną do tego by móc odziedziczyć część dóbr włączonych w masę spadkową.

W praktyce prawo spadkowe daje możliwość spadkodawcom do zadysponowania swoim majątkiem. Jeśli wola spadkodawcy jest inna niż stanowią ustawowe normy, należy sporządzić testament, który stanie się podstawowym źródłem, instrukcją według której przyznane będą zgromadzone dobra.

Niektórzy spadkodawcy regulują tego rodzaju sprawy jeszcze za życia przepisując notarialnie wybranym przez siebie osobom dane dobra, na przykład w formie darowizny, dzięki czemu majątek zmienia właściciela i siłą rzeczy nie wchodzi do masy spadkowej. Gdy wstępny umiera nie pozostawiając majątku, którego jest właścicielem, nie ma możliwości objęcia żadnego majątku przez zstępnych.

Opodatkowanie zachowku nie dotyczy spadkobierców, którzy weszli na drogę prawną i osiągnęli swój cel w postaci wypłacenia im należnego zachowku przez innych spadkobierców o ile kwota lub wartość dóbr nie przekroczy kwoty zwolnionej od podatku. Tak samo jak w przypadku darowizny lub spadku należy poinformować Urząd Skarbowy o przyjęciu korzyści majątkowej. Jeśli zapomnimy to zrobić lub nie dopełnimy obowiązku skarbowego celowo, fiskus nałoży podatek od spadków i darowizn bez uwzględniania jakichkolwiek ulg.

Obowiązkowa roczna deklaracja PIT nie uwzględnia informacji o masie spadkowej, podatnik nie wyszczególnia z nazwy odziedziczonych korzyści majątkowych, a jeśli został zwolniony od podatku to nie uwzględnia także żadnej kwoty z tytułu spadku w swoim zeznaniu.

Spadkobiercy pominięci w testamencie zwykle zastanawiają się czy mają prawo do wystąpienia o zachowek. Może bowiem zdarzyć się, iż spadkodawca nie uzna ustawowego spadkobiercy za godnego otrzymania jego dóbr. Tego typu sprawy zwykle trafiają na wokandy sądowe. Czasami trudno udowodnić czy spadkodawca nie działał pod wpływem przymusu lub manipulacji spisując swoją ostatnia wolę, jak również bywają przypadki, iż nie łatwo udowodnić, że ktoś faktycznie był niegodny przyjęcia spadku.

Opodatkowanie zachowku nie jest częstym źródłem dochodu fiskusa, gdyż sam podatek od spadków i darowizn obowiązuje podatników dopiero od momentu przekroczenia kwoty wolnej od podatku, a ta nie jest niska. Roczna deklaracja PIT ma w praktyce niewiele wspólnego z tematyką zachowków oraz spadków i darowizn.

W niektórych przypadkach problem stanowi określenie wartości spadku a więc także trudna do wyliczenia jest należna część zachowku. Chodzi tu oczywiście o dobra w postaci bezgotówkowej, których wartość może być trudna do oszacowania. Jeśli urzędnicy skarbowi mają wątpliwości czy nie doszło do celowego zadeklarowania niższej wartości, mają prawo do oszacowania tychże dóbr w sposób obiektywny, z jednoczesnym uwzględnieniem ogólnych cen rynkowych.

Gdy dojdzie do sytuacji gdzie konieczne jest opodatkowanie zachowku, to podatnik ma 14 dni na uregulowanie należności od momentu odebrania dokumentu wzywającego do zapłaty. Na opłacony podatek od spadków i darowizn powinniśmy dla własnego bezpieczeństwa zachować trwały dowód w postaci potwierdzenia przelewu bankowego lub pocztowego. Gdy sprawdzana będzie roczna deklaracja PIT, może okazać się iż urzędnicy bardziej wnikliwie przyjrzą się sprawom podatkowym wynikającym z tytułu dziedziczenia.