Rzecznik Praw Obywatelskich - jaki ma stosunek do prawa podatkowego?


Prawa i obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich zostały określone w sposób szczegółowy w ustawie z dnia 15 lipca 1987 roku o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Priorytetem dla Rzecznika jest ochrona prawa i wolności obywateli w Rzeczypospolitej Polskiej. Obywatele mogą zwracać się o pomoc do Rzecznika Praw Obywatelskich składając wniosek z opisem swojej sprawy.

 

Rzecznik Praw Obywatelskich ma generalnie sprawdzać, czy w Polsce przestrzega się praw obywateli. Czy istnieje jakikolwiek związek pomiędzy podatkami w Polsce a instytucją Rzecznika Praw Obywatelskich? Jak najbardziej. Roczne rozliczenie z Urzędem Skarbowym może być przedmiotem sporu podatnika i fiskusa, w który zaingeruje Rzecznik Praw Obywatelskich. Podatek do zapłaty nałożony na podatnika może się wydawać rażąco za wysoki. Pomocne w dochodzeniu praw podatnika będzie wsparcie Rzecznika Praw Obywatelskich. Prawo podatkowe jest jednym z jego dziedzin zainteresowania.

Funkcja Rzecznika

Rzecznikiem Praw Obywatelskich może być wyłącznie obywatel polski, mający odpowiednią wiedzę prawniczą, autorytet i wrażliwość społeczną. Wybierany jest na pięcioletnią kadencję przez Sejm, za zgodą Senatu RP. Rzecznik Praw Obywatelskich jest niezależny i niezawisły, co oznacza, że nikt nie sprawuje nad nim zwierzchnictwa. Rzecznikiem nie może być osoba należąca do danej partii politycznej czy związku zawodowego. Rzecznik po upływie kadencji ma prawo powrócić na wcześniej zajmowane stanowisko, jeśli nie ma ku temu przeszkód prawnych.

Obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich

Rzecznik Praw Obywatelskich zasadniczo ma chronić wolność i prawa wszystkich obywateli. O interwencję do Rzecznika mogą zgłaszać się wszyscy obywatele z odpowiednim wnioskiem. Wniosek ten Rzecznikowi Praw Obywatelskich mogą złożyć:

  • Obywatele polscy,
  • Cudzoziemcy,
  • Osoby nieposiadające obywatelstwa żadnego państwa, które jednak pozostają pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej.

Wnioski do Rzecznika mogą dotyczyć nie tylko praw i wolności obywatelskich ujętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale również praw, które zostały określone w jakimkolwiek innym akcie prawnym. Oznacza to, że prawo podatkowe i ustawy zaliczane do prawa podatkowego, również są aktami prawnymi mogącymi stanowić podstawę do złożenia wniosku o interwencję do Rzecznika Praw Obywatelskich.
 

Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich

Jakiekolwiek działania Rzecznika Praw Obywatelskich podyktowane są wnioskami składanymi przez obywateli, organizacji obywatelskich, organów samorządowych czy wnioskami od Rzecznika Praw Dziecka. Również z własnej inicjatywy Rzecznik Praw Obywatelskich ma możliwość rozpoczęcia prowadzenia określonych działań, polegających na zbadaniu, czy na skutek działania organów państwowych doszło do naruszenia w jakimkolwiek stopniu prawa obywatela.

Po złożeniu wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich, na przykład w sprawie podatkowej, czy rocznego rozliczenia z Urzędem Skarbowym, które zostało uznane za błędne, Rzecznik podejmuje sprawę, albo też poprzestaje na wskazaniu wnioskodawcy określonych, skutecznych środków działania. Może też przekazać sprawę właściwemu organowi, bądź w ogóle się jej nie podjąć, jeśli stwierdzi, że złożony mu wniosek nie jest kompletny.

Podjęcie sprawy przez Rzecznika Praw Obywatelskich daje nadzieję obywatelowi lub grupom obywateli, że ich prawa będą ochronione, także te wynikające z prawa podatkowego. Rzecznik wszczyna bowiem postępowanie wyjaśniające – może je przeprowadzać samodzielnie, albo też zwrócić się o zbadanie całej sprawy do właściwych organów, które pomogą mu wyjaśnić sprawę. Rzecznik ma za zadanie stwierdzić, czy w ogóle doszło do naruszenia prawa. Jeśli tak się stało, powinien on wystąpić do organu, w którym doszło do naruszenia praw i wolności. Takim organem w prawie podatkowym może być na przykład Urząd Skarbowy. Może zażądać od fiskusa wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych i wziąć w nich udział w takiej samej roli, jak funkcjonuje prokurator. Może żądać wszczęcia przez oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu, na przykład przestępstwa i wykroczenia karno-skarbowe. W jego gestii leży wystąpienie z wnioskiem o ukaranie winnych, albo z wnioskiem o uchylenie prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Kolejnym, podejmowanym działaniem przez Rzecznika Praw Obywatelskich jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego i uczestniczenie w toczącym się postępowaniu na prawach prokuratora.