Czy okazjonalne usługi projektowe należy rozliczać na formularzu PIT?


Zasadniczo, podatnik musi odprowadzić podatek dochodowy od osób fizycznych od każdego swojego dochodu lub przychodu, jaki uzyskiwany jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 roku zakłada jednak kilka wyłączeń od tej reguły. Można więc nie uwzględniać w rozliczeniu rocznym pewnych dochodów, pomimo faktu ich uzyskiwania w poprzednim roku podatkowym na terenie Polski.

 

Rozliczenie dla fiskusa może np. nie ujmować dochodów z działalności okazjonalnej, kiedy to osoba fizyczna świadczy pewne usługi na rzecz innej osoby fizycznej. Czy formularz PIT powinien uwzględniać dochody z okazjonalnie prowadzonych przez podatnika usług projektowych? Czy zestawienia podatkowe PITy będą w takiej sytuacji składane na takich samych formularzach jak w przypadku przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą?

Bez rejestracji firmy i zaliczek na PIT

Okazjonalne usługi, czyli również usługi projektowe, świadczone na rzecz osób fizycznych, nie muszą pociągać za sobą konieczności rejestracji pozarolniczej działalności gospodarczej przez podatnika. Nawet jeśli takie dochody nie są udokumentowane umową zlecenie lub umową o dzieło. Co więcej, będą one zwolnione od opłacania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że dochody te w ogóle nie będą opodatkowane podatkiem dochodowym. Zestawienia podatkowe PITy osób świadczących okazjonalne usługi projektowe na rzecz innych osób fizycznych, które je zlecają,  umożliwiają rozliczanie się z fiskusem z osiągniętych przychodów tylko raz w roku. Do końca kwietnia tacy podatnicy muszą zapłacić ryczałtowy podatek i wykazać swoje dochody w ramach rozliczenia podatkowego, kumulując je jednocześnie np. z dochodami osiąganymi z tytułu wykonywanej umowy o pracę.

Warunkiem dokonania tego rodzaju rozliczeń jest to, aby usługi były świadczone rzeczywiście okazjonalnie i nie nosiły znamion działalności gospodarczej.

Pojęcie działalności gospodarczej i obowiązek jej rejestracji

Jeśli podatnik będzie prowadził usługi projektowe w sposób zorganizowany i ciągły, nie będzie już mowy o ich okazjonalnym wykonywaniu i zmienią się zasady opodatkowania takiej działalności podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Art. 5a pkt 6 ustawy o PIT wskazuje definicję działalności gospodarczej, przyjmowaną dla celów podatkowych. Otóż, taką działalnością jest działalność zarobkowa:

a)  wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa,

b)  polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c)  polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

- prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

Dodatkowo, ustawa o PIT wskazuje, jakich działań podejmowanych przez podatnika nie można uznać za działalność gospodarczą. Art. 5b ust. 1 i 2 mówi, że za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

  1. odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,
  2. są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,
  3. wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Jeśli usługi projektowe świadczone przez podatnika noszą znamiona pozarolniczej działalności gospodarczej, będą musiały zostać opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach ogólnych, według progresywnej, dwustopniowej skali podatkowej, chyba że w formularzu rejestracji przedsiębiorstwa w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej przedsiębiorca zadecyduje o innej metodzie rozliczania się z fiskusem. W przeciwnym wypadku automatycznie objęty zostanie opodatkowaniem na zasadach ogólnych. Rozliczenie dla fiskusa składane będzie wówczas na formularzu PIT-36, przeznaczonym dla podatników uzyskujących dochody poza pośrednictwem płatnika.

Rozliczenie okazjonalnych usług

Formularz PIT właściwy dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych, czyli PIT-36, składany będzie też jako rozliczenie dla fiskusa osób świadczących okazjonalne usługi na rzecz osób fizycznych. Ich obowiązkiem jest jednokrotnie wyliczenie i zapłacenie podatku dochodowego, stąd też nie mogą rozliczać się na druku PIT-37, jak pracownicy etatowi. Podatnik rozliczający się z okazjonalnych usług projektowych powinien zsumować wszystkie zapłaty otrzymane w poprzednim roku podatkowym, za który się rozlicza, oraz wpisać je do grupy przychodów z innych źródeł w formularzu podatkowym. Może on odliczyć od przychodów koszty ich uzyskania, w gronie których mogą znaleźć się wyłącznie wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu bądź też zachowania lub zabezpieczenia jego źródła. Do kosztów uzyskania przychodów wlicza się tylko te wydatki, które pozostają w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodów. Nie mogą one jednocześnie znajdować się na liście wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Koszty podatkowe muszą posiadać właściwe udokumentowanie, które należy zaprezentować na życzenie fiskusa przy prowadzonych działaniach kontrolnych.

Podatnik będzie musiał wykazać, że wydatki były potrzebne do osiągnięcia przychodu, aby mógł je skutecznie odliczyć od przychodu i pomniejszyć tym samym podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Po odliczeniu od przychodów kosztów ich uzyskania w ramach rozliczenia dla fiskusa na PIT-36, powstaje podstawa do opodatkowania według skali podatkowej – 18 i 32%. Formularz PIT-36 stwarza możliwość rozliczenia się na preferencyjnych zasadach, łącznie ze współmałżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Pozwala także na zastosowanie licznych ulg i odliczeń podatkowych. Jeśli osoba fizyczna okazjonalnie świadcząca usługi projektowe na rzecz innych osób fizycznych, będzie samodzielnie, dobrowolnie opłacała składki na ubezpieczenie zdrowotne, wówczas podatnik ma prawo odliczyć od podatku do wysokości 7,75’% podstawy ich naliczenia.