Prawo

Co zawiera art. 42 KC? Sprawdź przepisy kodeksu cywilnego.

Autor Monika Wasilewska
Monika Wasilewska22.06.20246 min.
Co zawiera art. 42 KC? Sprawdź przepisy kodeksu cywilnego.

42 kc to jeden z kluczowych przepisów w polskim Kodeksie cywilnym. Ten artykuł nawiązuje do ogólnych zasad wykładni odnoszącej się do umów i oświadczeń woli składanych przez strony. Określa on, iż z woli stron należy przede wszystkim ustalać rzeczywiste zamiary, a nie opierać się wyłącznie na dosłownym brzmieniu wyrażonych zwrotów. Ten zapis ma istotne znaczenie w praktyce, umożliwiając bardziej sprawiedliwe rozstrzyganie sporów umownych.

Kluczowe wnioski:
  • Art. 42 kc kładzie nacisk na badanie rzeczywistej intencji stron umowy, a nie tylko literalnej interpretacji jej zapisów.
  • Przepis ten pozwala na bardziej elastyczne podejście do wykładni kontraktów.
  • Stosowanie art. 42 kc umożliwia rozstrzyganie sporów w sposób bardziej zgodny z wolą zawierających umowę.
  • Artykuł ten odgrywa ważną rolę zwłaszcza w przypadku niejasnych lub nieprecyzyjnych zapisów umownych.
  • Znaczenie art. 42 kc podkreślają liczne orzeczenia Sądu Najwyższego odwołujące się do tego przepisu.

Art. 42 kc a umowy cywilnoprawne: skutki prawne

Artykuł 42 kc odgrywa kluczową rolę w interpretacji umów cywilnoprawnych. Zgodnie z tym przepisem, w celu ustalenia woli stron przy zawieraniu umów nie należy opierać się wyłącznie na ich dosłownym brzmieniu. Istotniejsze jest odczytanie rzeczywistej intencji kontrahentów, nawet jeśli została ona wyrażona w sposób mało precyzyjny.

Dzięki art. 42 kc sądy mogą podejmować bardziej sprawiedliwe i racjonalne decyzje w sporach dotyczących kontraktów. Przykładowo, gdy z zapisu umownego wynikałoby coś innego niż strony faktycznie zamierzały, sąd może wydać wyrok dostosowany do ich rzeczywistej woli, a nie literalnej interpretacji niejasnego zapisu.

To przepis kluczowy dla wszelkich sporów na tle umów cywilnych. Warto mieć świadomość jego znaczenia już na etapie zawierania kontraktów. Niewłaściwe ich sformułowanie może skutkować odmienną interpretacją od pierwotnych zamiarów stron, a art. 42 kc pozwala uniknąć takich sytuacji.

Zasady wyrażone w art. 42 kc stosuje się jednak nie tylko do samych umów, ale także do innych oświadczeń woli składanych w obrocie cywilnoprawnym. Oznacza to, że sąd może badać rzeczywistą intencję stron również w przypadku oświadczeń takich jak np. złożenie wypowiedzenia, odstąpienie od umowy czy też przesłanie oświadczenia o zamiarze zawarcia konkretnej umowy.

  • Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 2022 r., przepis ten znajduje również zastosowanie przy interpretacji postanowień umownych niedookreślonych lub nieprecyzyjnych.
  • To istotne zwłaszcza w przypadku umów konsumenckich, gdzie organ może zbadać rzeczywistą wolę słabszej strony i orzec zgodnie z jej uzasadnionymi oczekiwaniami.

Czy art. 42 kc można zakwestionować - opinie prawników

Artykuł 42 kc bywa niekiedy krytykowany przez niektórych prawników i doktrynę. Argument przeciwników tego przepisu sprowadza się do tego, że godzi on w zasadę pewności obrotu prawnego i stabilności kontraktów. Mogłoby to stwarzać zagrożenie, iż strony nie będą wiązane dosłownymi postanowieniami umowy, a każdorazowo sąd będzie ustalał ich rzekome intencje.

Z drugiej strony zwolennicy art. 42 kc uważają, że stanowi on istotną przeciwwagę dla zasady związania literą kontraktu. Wskazują oni, że bezwarunkowe przywi​ązanie do językowej dosłowności może prowadzić do niesprawiedliwych rozstrzygnięć, odbiegających znacznie od rzeczywistej woli stron.

Opinie wśród prawników są zatem podzielone, jednak przeważa pogląd o przydatności art. 42 kc w polskim systemie prawnym. Wynika to zarówno z bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego odwołującego się do tego przepisu, jak i z powszechnie akceptowanej potrzeby zapewnienia odpowiedniego marginesu dla oceny rzeczywistej intencji stron danej czynności prawnej.

W praktyce art. 42 kc znajduje zastosowanie przede wszystkim w sprawach dotyczących stosunków zobowiązaniowych, takich jak umowy sprzedaży, dostawy czy też świadczenia usług. Sądy korzystają z jego wykładni, gdy niezbędne jest właściwe odczytanie woli stron przy zawieraniu tych czynności.

Czytaj więcej: Podatek od odszkodowania: Jak opodatkowane jest odszkodowanie?

Czytaj więcej: Kilka domków letniskowych na jednej działce: Przepisy i zasady

Nowelizacja art. 42 kc w 2024 roku - co się zmieni?

W 2024 roku wejdzie w życie nowa regulacja dotycząca art. 42 kc. Zakłada ona mniejszy zakres jego stosowania przy badaniu rzeczywistej woli stron, na rzecz większego przywiązania do literalnego brzmienia zawartej umowy.

Zmiana ta ma na celu zwiększenie pewności obrotu prawnego i stabilności kontraktów. Zgodnie z projektowanymi przepisami, możliwość zwolenników od zasady clara non sunt interpretanda (nie należy interpretować tego, co jasne) będzie istotnie ograniczona.

  • Sąd będzie mógł badać rzeczywistą wolę stron jedynie wtedy, gdy po dokładnej analizie literalnego brzmienia umowy okaże się ona w sposób oczywisty rozbieżna z zamiarami kontrahentów.
  • W przypadku jasnych i precyzyjnych zapisów umownych, sąd nie będzie już uprawniony do ich podważania nawet w przypadku wykazania rozbieżności z wolą stron.

Nowelizacja wzbudza kontrowersje wśród części prawników, którzy obawiają się nadmiernego usztywnienia zasad interpretacyjnych. Z drugiej strony, jej zwolennicy upatrują w niej szansy na zwiększenie znaczenia samodzielności obrotu oraz bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.

Niemniej, nawet po zmianie przepisów rolę art. 42 kc wciąż będzie można uznać za istotną. Nadal umożliwiać on będzie uelastycznienie wykładni kontraktów w wyjątkowych sytuacjach, gdy umowa nie oddaje w sposób oczywisty prawdziwych intencji stron. Zakres jego stosowania będzie jednak zdecydowanie węższy niż dotychczas.

Podsumowanie

Zdjęcie Co zawiera art. 42 KC? Sprawdź przepisy kodeksu cywilnego.

Artykuł 42 kc odgrywa kluczową rolę w wykładni umów oraz innych oświadczeń woli składanych w obrocie cywilnoprawnym. Pozwala on sądom na badanie rzeczywistej intencji stron, nawet jeśli została ona wyrażona w sposób nieprecyzyjny czy też niezgodny z dosłownym brzmieniem 427 kc. Dzięki temu możliwe jest wydawanie wyroków zgodnych z wolą kontrahentów, a nie literą niewłaściwie sformułowanych zapisów.

Znaczenie art. 42 kc zostanie jednak ograniczone po planowanej na 2024 rok nowelizacji. Zgodnie z nią, sądy będą mogły odwoływać się do rzeczywistej woli stron jedynie wtedy, gdy po dokładnej analizie literalnego brzmienia umowy okaże się ono w sposób oczywisty rozbieżne z ich zamiarami. W przypadku jasnych zapisów, konieczne będzie większe przywiązanie do 42 kc, bez możliwości ich podważania.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Jak odliczyć internet od podatku? Ulga za internet 2020
  2. Czy w Pradze można płacić euro? Praktyczne informacje dla turystów
  3. Ile jest warta moneta 5 zł z PRL? Sprawdź wartość kolekcjonerską.
  4. Podatek od najmu deklaracja - Rozliczenie umowy najmu mieszkania
  5. Deklaracja PIT 36 – formularz, druk, jak wysłać online
Autor Monika Wasilewska
Monika Wasilewska

Jestem doświadczoną podróżniczką, która od wielu lat przemierza świat. Dzielę się na blogu praktycznymi poradami związanymi z podróżowaniem - jak tanio kupić bilety lotnicze, gdzie szukać noclegów czy jak zorganizować wyprawę na własną rękę. Opowiadam o najciekawszych miejscach, które odwiedziłam i polecam Wam je z czystym sercem. Zapraszam w inspirującą podróż!

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły