Już 16 milionów Polaków rozliczyło się z podatku, dołącz do nich!

Program PITy 2017

Podatek od czynności cywilnoprawnych - zbycie nieruchomości


Podstaw dla rozpatrywania podatku od czynności cywilnoprawnych i jego konstrukcji jest ustawa z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych. Określa ona przedmiot opodatkowania tym podatkiem oraz wyłączenia w zakresie opodatkowania podatkiem PCC.

 

Podatek od czynności cywilnoprawnych opłacany jest przez podatników między innymi przy zbyciu nieruchomości. Prawo podatkowe szczegółowo wyjaśnia, jakie zasady wyliczania podatku od czynności cywilnoprawnych wówczas obowiązują. Podatki PCC płacone są również i przy innych sytuacjach, wskazanych w ustawie.

Przedmiot opodatkowania podatkiem PCC

Podatek od czynności cywilnoprawnych naliczany jest przy okazji dokonywania następujących czynności cywilnoprawnych (Art. 1 pkt 1 ustawy o podatku PCC):

  • umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
  • umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
  • umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
  • umowy dożywocia,
  • umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
  • ustanowienie hipoteki,
  • ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
  • umowy depozytu nieprawidłowego,
  • umowy spółki.

Aby podatki PCC były naliczane od czynności cywilnoprawnych, ich przedmiotem muszą być rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium kraju. Mogą to być również rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i czynność cywilnoprawna została dokonana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych

Prawo podatkowe ujęte we wspominanej ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, zwalnia z tego podatku niektóre czynności cywilnoprawne oraz (Art. 2 ustawy o PCC):

  • umowy sprzedaży nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego zawieranej w związku z realizacją roszczeń wynikających z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie przepisów o ochronie środowiska, w tym umowy sprzedaży lokali mieszkalnych, których stroną jest Wojskowa Agencja Mieszkaniowa,
  • umowy sprzedaży rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym,
  • czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:
  •  
  • a) opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

b) zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

  • umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach.

Zwalnia się od podatku od czynności cywilnoprawnych przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, w drodze między innymi umów sprzedaży, jeśli w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. Możliwe jest zastosowanie zwolnienia podatkowego w przypadku czynności cywilnoprawnej dotyczącej sprzedaży nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli nabywcą jest były właściciel:

  • nieruchomości wywłaszczonej, któremu przyznano odszkodowanie, a nie przyznano nieruchomości zamiennej,
  • nieruchomości sprzedanej na cele publiczne określone w przepisach o gospodarce nieruchomościami, który w razie wywłaszczenia spełniałby warunki do przyznania nieruchomości zamiennej,
  • nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, wykupionych na podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska.
     

Fiskus rezygnuje z pobierania podatku od czynności cywilnoprawnych w takich sytuacjach, jeśli umowa sprzedaży opiewa na kwotę otrzymanego odszkodowania, pod warunkiem, że nabycie nastąpiło w ciągu 5 lat od daty otrzymania odszkodowania.

Zwolnienie od podatku PCC ma miejsce w przypadku sprzedaży budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, pod pewnymi warunkami.

Kiedy należy opłacić podatek?

Przy zbywaniu nieruchomości podatnik będzie musiał opłacić podatek od czynności cywilnoprawnych w momencie dokonania owej czynności. Jeśli jednak zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność. Obowiązek podatkowy spoczywa przy tym nie na sprzedającym nieruchomość, ale na kupującym.

Wyliczanie podatku PCC

Podatki od czynności cywilnoprawnych wylicza się w odmienny sposób, zgodnie z tym, co jest przedmiotem opodatkowania. Przy zbyciu nieruchomości podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa rzeczy lub praw majątkowych. Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Stawka podatku od czynności cywilnoprawnych w przypadku zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, wynosi 2% podstawy opodatkowania.