Już 16 milionów Polaków rozliczyło się z podatku, dołącz do nich!

Program PITy 2017

Kiedy fiskus może wszcząć kontrolę skarbową w firmie?


Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorca musi wywiązywać się z obowiązków podatkowych. Między innymi musi składać zeznania roczne PITy, w odpowiednich terminach i przy wykorzystaniu odpowiednich druków na zestawienie Pit. Jeśli podatnik wywiązuje się we właściwy sposób z obowiązku podatkowego, nie musi obawiać się jakiejkolwiek kontroli.

 

Najczęściej kontrola skarbowa w firmie podatnika zarządzana jest w momencie, kiedy koszty podatkowe znacząco przewyższają dochody, albo przychody wykazywane w toku działalności gospodarczej są podejrzanie niskie. Jak przeprowadzana jest taka kontrola i kiedy może być wszczynana?

Stresująca sytuacja

Pomimo, że przedsiębiorcy może się wydawać, że jego księgowość jest bez zarzutów, a deklaracje podatkowe zawsze są wypełniane poprawnie i składane terminowo do Urzędu Skarbowego, kontrola skarbowa w firmie zawsze jest stresująca. Stanowi ona weryfikację dokumentacji księgowej podatnika. Musi ona więc być gromadzona i przechowywana w odpowiednim miejscu, które będzie można udostępnić kontrolerom.

Powody kontroli

Najczęściej wszczęcie kontroli skarbowej u przedsiębiorcy jest związane z donosem. „Życzliwy” obywatel donosi do Urzędu Skarbowego, że na przykład część dochodów przedsiębiorstwa jest nieewidencjonowana. Może być i tak, że kontrola wynika z nieścisłości przepisów podatkowych i ciągłymi zmianami w przepisach. Podatnik może nie dostosować swojej księgowości do nowych zasad rozliczeń i tu pojawiają się problemy. Kontrola wykaże, czy przedsiębiorca właściwie stosował aktualne w danym czasie przepisy i czy były one przez niego dobrze interpretowane.

Kontrola skarbowa w firmie może być przeprowadzona albo w zakresie podatku dochodowego, albo podatku VAT, czyli podatku od towarów i usług konsumpcyjnych.

Z zawiadomieniem czy bez?

Zasadniczo, kontrola skarbowa w firmie podatnika nie może być przeprowadzana bez zapowiedzi. W nielicznych przypadkach urzędnicy rzeczywiście z dnia na dzień, w najmniej przewidywanym momencie, wkraczają do przedsiębiorstwa i dokonują działań kontrolnych. Zgodnie z przepisami, kontrola z Urzędu Skarbowego powinna zostać poprzedzona zawiadomieniem podatnika o zamiarze jej przeprowadzenia. Takie zawiadomienie sporządzane jest na formularzu ZAW-K i powinno zostać dostarczone do przedsiębiorcy nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem czynności sprawdzających. Jeśli kontrola miałaby być przeprowadzona wcześniej, przed upływem wyznaczonego tygodnia, podatnik musi zaakceptować takie rozwiązanie. Kontrolerzy mają 30 dni na rozpoczęcie kontroli, liczone od daty dostarczenia zawiadomienia do przedsiębiorcy. Jeśli tego nie zrobią, wówczas muszą dostarczyć kolejne zawiadomienie o kontroli i poinformować podatnika pisemnie, jakie ewidencje będą przedmiotem działań kontrolnych. Dzięki temu podatnik może się należycie przygotować do kontroli.

Możliwe jest przeprowadzenie kontroli skarbowej w firmie podatnika, ale tylko w szczególnych, uzasadnionych przypadkach. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy Urząd Skarbowy ma uzasadnione podejrzenie o tym, że w zeznania PITy podatników zawierają duże nieścisłości, narażające skarb państwa na uszczerbek. Inspektor może wtedy przeprowadzić kontrolę po okazaniu legitymacji, choć musi on dostarczyć w okresie trzech kolejnych dni podatnikowi upoważnienia do realizacji działań kontrolnych.

Powiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli skarbowej w firmie nie trafi do podatnika, jeśli kontrola będzie dotyczyła:

  • podejrzenia prowadzenia niezarejestrowanej działalności gospodarczej i osiągania z niej przychodów,
  • podejrzenia istnienia przychodów nieopodatkowanych i niewykazanych w rozliczeniach rocznych,
  • podważenia zasadności zwrotu naliczonego podatku VAT,
  • weryfikacji spisu z natury lub ewidencji kasy fiskalnej,
  • wszczętego postępowania przygotowawczego dotyczącego podejrzenia o popełnieniu przestępstwa skarbowego bądź karnego.

Podatnik bez względu na to, czy został wcześniej powiadomiony o zamiarze wszczęcia kontroli czy też nie, ma obowiązek współpracy z kontrolerami. Utrudnianie postępowania kontrolnego oraz brak udostępnienia wymaganych dokumentów kontrolerom może skutkować nałożeniem na podatnika grzywny. Podatnik powinien wskazać urzędnikom miejsce, w którym przechowuje dokumentację księgową. Zasadniczo, powinno być to miejsce prowadzenia działalności gospodarczej lub ewentualnie biuro rachunkowe, prowadzące księgowość firmową.

Podstawa wszczęcia kontroli

Nawet jeśli urzędnicy zjawiają się w przedsiębiorstwie, podatnik nie ma obowiązku wydania im dokumentacji księgowej, potwierdzającej wcześniej skierowane do Urzędu Skarbowego deklaracje podatkowe. Urzędnicy muszą dysponować stosownym upoważnieniem, które stanowi podstawę wszczęcia kontroli podatkowej w przedsiębiorstwie. Upoważnienie powinno zawierać

  • datę oraz miejsce sporządzenia dokumentu,
  • dane urzędu skarbowego, z którego pochodzi,
  • określenie kontrolowanego podatnika, wraz z  numerem NIP,
  • określenie podstawy prawnej kontroli,
  • dane osobiste urzędników, wraz z numerami legitymacji służbowych, którzy będą wykonywali kontrolę,
  • zakres działań kontrolnych,
  • określenie czasu trwania kontroli.

Kontrolerzy mogą kontrolować podatnika wyłącznie we wskazanym w upoważnieniu zakresie i nie mogą żądać okazania dokumentów, które nie są objęte przedmiotem kontroli.