Już 16 milionów Polaków rozliczyło się z podatku, dołącz do nich!

Program PITy 2017

Czy osoba wynajmująca mieszkanie na zasadzie bezpłatnego użyczenia musi informować o tym fiskus?


Wynajmowanie mieszkania odpłatnie generuje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Deklaracje Pity przy wynajmie mogą zakładać opodatkowanie takich dochodów lub przychodów na zasadach ogólnych, według dwustopniowej skali podatkowej, albo podatku ryczałtowego.

 

Rozliczenie PIT przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych za podstawę opodatkowania bierze przychód bez pomniejszania go o koszty jego uzyskania, z kolei rozliczenie dochodów w skali podatkowej pozwala na zmniejszenie przychodów o koszty podatkowe oraz zastosowanie licznych ulg i preferencji podatkowych. Jednakże, wynajem mieszkania może mieć równie dobrze charakter bezpłatny. Czy użyczenie lokalu mieszkalnego bezpłatnie rodzi jakiekolwiek skutki podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych?

Najem prywatny

Podatnicy czerpiący korzyści majątkowe z tytułu wynajmowania lokalu mieszkalnego, organizowanego poza prowadzoną działalnością gospodarczą, mają obowiązek zapłacić od dochodów lub przychodów z wynajmu podatek dochodowy od osób fizycznych. Rozliczenie PIT w takim przypadku musi ujmować wysokość dochodów lub przychodów w związku z odpłatnym wynajęciem lokalu mieszkalnego. Warto podkreślić, że podatnik ma możliwość wyboru sposobu odprowadzania podatku dochodowego od odpłatnego wynajmu mieszkania:

  • Opodatkowanie na zasadach ogólnych, według dwustopniowej skali podatkowej, 18 i 32%,
  • Opodatkowanie według ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

W przypadku skali podatkowej deklaracje Pity podatników wynajmujących mieszkanie są sporządzane na drukach PIT-36, czyli formularzach przeznaczonych dla dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych, pozyskiwanych bez pośrednictwa płatnika. Podatnicy w takim przypadku samodzielnie odprowadzają od dochodu z najmu prywatnego zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zaliczka opłacana jest od kwoty dochodu z najmu, czyli od różnicy pomiędzy przychodem a kosztem jego uzyskania. Podstawa opodatkowania dodatkowo może zostać pomniejszona o liczne ulgi i odliczenia podatkowe. Rozliczenie PIT-36 może zostać złożone jako wspólne rozliczenie ze współmałżonkiem lub deklaracja osoby samotnie wychowującej dziecko. Deklaracja ta musi trafić do Urzędu Skarbowego w terminie do 30 kwietnia kolejnego roku podatkowego, za który dokonywane jest rozliczenie podatkowe.

W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych deklaracje Pity składane są na drukach PIT-28, które powinny trafić do właściwego względem miejsca zamieszkania podatnika Urzędu Skarbowego w terminie do 31 stycznia kolejnego roku podatkowego. Wynajmowanie mieszkania opodatkowane ryczałtem zakłada, że podatek obliczany jest w wysokości 8,5% podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podstawą jest przychód, bez pomniejszania go o koszty jego uzyskania. PIT-28 nie może być deklaracją wspólną współmałżonków, ani nie może zostać złożony jako deklaracja osoby samotnie wychowującej dziecka. Nie pozwala również na zastosowanie wielu ulg podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Użyczenie lokalu mieszkalnego

Zupełnie inne zasady opodatkowania istnieją, jeśli wynajmowanie mieszkania odbywa się bezpłatnie. Możemy wówczas mieć do czynienia z użyczeniem lokalu mieszkalnego, o ile taka umowa zostanie zawarta pomiędzy najemcą a wynajmującym. Umowa użyczenia występuje wtedy, gdy osoba fizyczna, czyli użyczający, zezwala innej osobie fizycznej lub osobie prawnej, na bezpłatne korzystanie z danej rzeczy przez czas określony lub nieokreślony. Tak stanowi art. 710 Kodeksu Cywilnego. Nieodpłatny charakter wynajmowania mieszkania wskazuje na fakt, że może być to użyczenie lokalu mieszkalnego. Umowę użyczenia można zawrzeć na piśmie, w formie aktu notarialnego, albo ustnie.

Umowa użyczenia powinna zawierać:

  • Dane osobowe biorącego i użyczającego,  w tym imiona i nazwiska, daty urodzenia, adresy zamieszkania, numery dowodów tożsamości i numery PESEL,
  • Adres lokalu mieszkalnego,
  • Powierzchnię użyczanego lokalu, liczbę pomieszczeń, piętro, na którym mieści się mieszkanie.

Jeśli biorącym jest członek najbliższej rodziny, użyczenie lokalu mieszkalnego nie będzie generowało żadnych obowiązków podatkowych. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje w art. 21 ust. 1 pkt 125 kiedy zwolnienie od opodatkowania umowy użyczenia będzie miało miejsce. Zwolnienie obejmuje użyczenie mieszkania osobom zaliczanym do I i II grupy podatkowej, czyli:

  • Małżonkowi,
  • Dzieciom,
  • Wnukom, prawnukom,
  • Dziadkom i pradziadkom,
  • Pasierbom i pasierbicom,
  • Zięciom i synowym,
  • Rodzeństwu,
  • Ojczymowi i macosze,
  • Siostrzeńcom, siostrzenicom, bratankom, bratanicom,
  • Ciotkom, wujkom, stryjom,
  • Dzieciom małżonków pasierbów,
  • Bratowym, szwagierkom, szwagrom,
  • Mężom wnuczek lub prawnuczek, żonom wnucząt i prawnucząt.

Podatek PIT będzie trzeba opłacić, a umowę użyczenia wykazać w rocznym rozliczeniu podatkowym, jeśli podatnik użycza lokalu mieszkalnego osobie niespokrewnionej. Podatek wyliczany jest albo na zasadach ogólnych, według skali podatkowej, lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Dokładnie w ten sam sposób, jakby najem był odpłatny.